“Het aantal huwelijken daalt nog steeds”’ hoorde ik deze week in het NOS-journaal zeggen. In twintig jaar tijd is het aantal huwelijken afgenomen met maar liefst een kwart. En het aantal geregistreerde partnerschappen weegt niet op tegen deze terugval. We merken het ook in de kerk: had ik vijf en twintig jaar gelden nog zeker twintig huwelijken, dit jaar staan er slechts twee in mijn agenda. Ik zie het ook in mijn eigen omgeving, in mijn eigen familie: er wordt nauwelijks nog getrouwd, en wanneer je toch gaat trouwen, blijkt dat niet zelden dat het bruidspaar aan hun vrienden moet uitleggen, waarom ze toch gaan trouwen? Zij zien blijkbaar dat het huwelijk niets toevoegt aan hun liefde, aan hun samenleven.

Dikwijls vraag ik mij af: waarom trouwen mensen tegenwoordig niet meer? Durven ze het avontuur niet meer aan? Vinden ze het achterhaald om je ja-woord voor je leven te geven aan één mens van wie je houdt? Zijn ze bang dat ze de belofte niet kunnen nakomen of willen ze zich niet graag meer voor het leven binden omdat dit hun vrijheid inperkt? Of zijn ze geschrokken voor het aantal huwelijken dat op de klippen loopt?
Wel lijkt het er op dat langdurige relaties onder druk staan in deze snel veranderende samenleving, waarin alles maar heel kortstondig wordt beleefd en we steeds in de ban zijn van nieuwe prikkels. Ook de liefde tussen mensen schijnt daarvan last te hebben en blijkbaar ruilt men de liefde net zo gemakkelijk in voor een ander wanneer het even tegen zit, of er een nieuwe vlam voor je ogen opdoemt. Ook de houdbaarheidsdatum van de liefde is blijkbaar beperkt en niet meer eeuwig durend. Zelf heb ik het huwelijk na ruim veertig jaar nog altijd als een groot geschenk ervaren en heb ik mij nooit beperkt gevoeld in het woord van trouw voor altijd! Voor mij is de liefde dan ook geen wegwerp artikel of iets dat je zomaar inlevert voor een ander. Ik ben er niet onder bezweken toen de tijden moeilijk waren en we veel voor de kiezen kregen. Juist toen heb ik de grote steun van elkaar mogen ervaren en kunnen terugvallen op een echtgenote die er voor mij was, die haar leven voor mij en ons gezin wilde geven. Mijn echtgenote is mijn vrouw geworden, ik hoef haar geen vriendin te noemen, dat klinkt toch wel anders! Mijn kinderen weten dat zij terug kunnen vallen op een stabiel ouderpaar, geen gedoe met samengestelde gezinnen, vandaag hier logeren, morgen daar, geen gedoe met nieuwe vrienden en vriendinnen van pa of ma… Het geeft een zekerheid en geborgenheid, iets waar we allen behoefte aan hebben, juist in deze samenleving waarin alles zo snel verandert.

Nee, liefde is geen wegwerp artikel, iets dat je zomaar inruilt voor een ander: liefde is niet van de ander pakken waar je zelf behoefte aan hebt, je eigen seksuele behoeftes bevredigen, de ander begeren, nee… liefde is op de eerste plaats jezelf geven aan de ander. Jezus laat ons vandaag in het Evangelie zien dat de ware liefde geworteld is in God, trouwe liefde, die Hij ook ons opdraagt te volbrengen. “ Dit is mijn gebod”, zegt Hij, “dat gij elkaar liefhebt zoals Ik u heb liefgehad. Geen groter liefde kan iemand hebben dan deze, dat hij zijn leven geeft voor zijn vrienden!” Het is een geschenk dat je in de schoot wordt geworpen, niet iets wat je moet veroveren, dan begeef je je op glad ijs. Je moet er op de eerste plaats niet zelf beter van willen worden, maar juist jezelf willen geven om de ander en daardoor ook jezelf gelukkig te zien. Dat is het fundament van de christelijke liefde, die ook de Kerk voorstaat in het huwelijk. Veel bruidsparen kiezen deze lezing dan ook uit voor hun huwelijksliturgie, maar in de praktijk blijkt dat het een opgave kan worden, zeker wanneer de eerste verliefdheid voorbij is en er zich problemen voordoen in hun relatie.
Liefde en trouw is een opgave waar je elke dag opnieuw “ja” tegen moet zeggen. Maar soms moet je constateren dat het niet anders kan, dan dat je je belofte moet breken, omwille van jouw toekomst, omwille van de toekomst van je gezin. Gelukkig zijn er dan ook nieuwe kansen.

Het is God zelf die de liefde en het vermogen tot liefhebben in onze harten heeft gelegd, een liefde voelbaar tot in de diepste vezels van ons bestaan, een liefde die de grenzen van het huwelijk of samenlevingsverband overstijgt, een liefde van mens tot mens, ongeacht ras, religie, cultuur en taal. Mogen wij die liefde vorm geven in het leven van alledag en daarin mensen laten voelen dat wij hen trouw zijn, dat zij in voor- en tegenspoed op ons kunnen rekenen.

Amen.

Ootmarsum, 6 mei 2018,
pastor Jan Kerkhof Jonkman