De afgelopen week zat ik naast een vrij jonge weduwe, haar man was bijna twee jaar geleden vrij snel, nadat bij hem kanker was geconstateerd, overleden. In enkele weken tijd hadden ze van alles moeten beslissen, hoe verder met de boerderij, de kinderen wilden deze niet voortzetten, hoe verwerk je je verdriet en teleurstelling terwijl je volop in het leven staat en je kinderen net aan het uitvliegen zijn? Hoe laat je hen goed achter? Inmiddels is zij verhuisd naar een woning in het dorp, maar ondervindt naast haar verdriet en worsteling om haar leven weer invulling te geven, weinig begrip en steun van degene waarvan ze het had verwacht, van haar familie, haar schoonmoeder, de zussen van haar man, die eerder verwijt dan begrip en toost bieden, de noabers waar ze jarenlang lief en leed mee hadden gedeeld en ze niet meer gesproken heeft sinds ze de boerderij heeft verlaten en nooit meer bij haar op bezoek zijn geweest. Zij heeft ervaren dat degene waarvan je zou verwachten, haar familie en noabers, dat ze haar nabij zouden zijn en zouden steunen, uiteindelijk zich niet haar naasten toonden. Wel ondervond ze steun van twee kennissen, vrouwen, die aanvankelijk verder van haar af stonden en haar regelmatig opzoeken. Bij hen kan ze wel haar verhaal. Verdriet en teleurstelling kwijt.
Wie is je naaste, ja soms leert het leven ons dat we daarin teleurgesteld worden, mensen waarvan je verwacht dat ze je opzoeken wanneer je het moeilijk hebt, ongeneeslijk ziek, laten zich soms niet zien, sturen geen kaartje of teken van medeleven.

Je naasten zijn niet vanzelfsprekend je noabers of familie, de mensen waarvan je dacht dat je op ze kon rekenen, maar ze komen vaak uit onverwachte hoek, mensen waarvan je het niet had verwacht. Is datzelfde niet aan de orde in het Evangelie van vandaag over de Barmhartige Samaritaan? Je zou het toch van een priester mogen verwachten, iemand die de gemeenschap het goede voorbeeld voorhoudt, het Evangelie van binnenuit moet kennen, dat hij op zijn levensweg, juist handelt wanneer er iemand gewond langs de kant van de weg zit? Nee, de priester gaat aan de gewonde man voorbij, net als de Leviet, ook een dienaar in de tempel. Nee de priester, net als de Leviet voelen zich niet en worden niet de naaste van de gewonde man. Net zo min als de familie en de noabers niet de naaste worden van de jonge weduwe. Nee, zij gaan gewoon weer verder met hun werk, op hun boerderij, alsof er op het erf van de weduwe niets is voorgevallen. Je bent niet een naaste omdat je toevallig familie of noaber bent, zo maakt het Evangelie ons duidelijk, maar je wordt het doordat je de handen uit de mouwen steekt en daar ingrijpt waar het leven in gevaar is, het leven wegvloeit.

Naasten worden jou niet gegeven, maar naasten worden eerder door jou gemaakt . Door niet weg te lopen, van een situatie, maar door neer te knielen bij de ander, met hem of haar meelijden, jouw barmhartigheid tonen. Door meer te doen dan normaal gesproken van je verwacht mag worden. Aan de andere kant kan je ook iemand ‘s naaste worden doordat je de ander de gelegenheid geeft jou te laten helpen wanneer je in nood zit. Het is dus een wederzijds gebeuren: helpen en de ander toelaten in jouw leven en je laten helpen, je laten troosten. Zo kon de Samaritaan, die door de Joden met de nek werd aangekeken, door zijn barmhartige houding, de naaste worden van een Jood.
Je hebt dan de keuze om er zelf aan te werken om de naaste van een ander te worden, doordat een ander iets voor je mag betekenen. Je naaste zijn is dan ook niet moeilijk, het is ook niet ver weg, je naaste is heel dichtbij, je hoeft maar te kijken en zien wie er hulp nodig heeft. Zo worden mensen die je helpt, en mensen door wie je zelf geholpen wordt, je naasten.
Wie zijn weg in het leven gaat, en ziet wat op zijn levensweg komt, wie zich laat raken door wat hij ziet en dan doet wat zijn hart hem ingeeft, die is op weg de naaste te worden van de ander.
Het meest lastige in onze jachtige tijd, waarin tijd geld is, is dat je bijna geen geduld meer kunt opbrengen om de ander te helpen, dat je op zo’n moment je eigen plan van de dag, je eigen werkschema, datgene wat je van plan was om te gaan doen, even op het tweede plan moet schuiven om je goede wil te tonen. Maar zendt Jezus ons vandaag, net als de wetgeleerde die graag het eeuwig leven wilde verwerven, uit met de opdracht: Ga, en doet gij evenzo!

Amen.

Lattrop, 13 juli 2019,
Pastor Jan Kerkhof Jonkman