Vroeger waren naast de cijfers voor gedrag en vlijt, op het rapport van de Lagere School, ook het cijfer voor Godsdienst erg belangrijk. Bijna net zo belangrijk gewaardeerd als Rekenen en Taal. Het vak Godsdienst bestond uit het “uit het hoofd leren” van vragen en antwoorden uit de Catechismus. Elke dag moest je ze leren en elke avond tijdens het bakken van de pannenkoeken voor het fornuis werden we door onze moeder overhoord. Want je mocht geen flater slaan wanneer je op school door de kapelaan of pastoor werd overhoord. Ze waren er zo ingehamerd dat u nu nog de vragen en de antwoorden kunt opdreunen. Vragen als: Waartoe zijn wij op aarde, Wie is God, Wat zijn de vijf geboden van de kerk? …..
En wanneer je het talent had om goed uit het hoofd te kunnen leren, goed te kunnen onthouden…. dan was je een gezegend kind en kreeg je een acht of een negen voor Godsdienst op het rapport, een waardering die aangaf dat het wel goed zat met je geloof.
Maar was het van buiten kennen van de Catechismus een garantie dat dat je ook goed gelovig was? Inmiddels zijn we er wel achter dat geloven geen kwestie is van “buiten leren”, maar van binnenuit beleven. Geloven is niet het antwoord geven op Catechismusvragen, maar, goede antwoorden geven op de vragen die het leven stelt. Geloven is vooral op het juiste moment het goede doen. En daarmee naderen we heel dicht de boodschap van de Lezingen in dit weekend.

Vragen als: hoe ga je om met jouw medemensen die verkeerde dingen doen? Durf je er iets van te zeggen wanneer iemand een horloge van je vriend probeert te stelen, zoals Bas van Wijk uit Badhoevedorp onlangs probeerde in het Oeverlandenpark in Amsterdam? Toen hij er iets van zei werd hij meteen door vijf kogels geraakt en het kostte hem zijn leven. Durf je er iets van te zeggen wanneer je weet dat buren hun kinderen mishandelen? Of kijk je liever weg omdat je geen problemen wilt, of ben je misschien bang dat jou dan iets wordt aangedaan? Het is in deze samenleving waarin het dragen van messen of andere wapens door scholieren een gewoonte schijnt te worden, niet altijd eenvoudig om meteen te reageren, je voelt je niet altijd veilig in jouw omgeving. En dat mogen we best betreuren. Velen kijken dan de foute situatie op straat, in de winkels en in de samenleving weg, uit angst zelf slachtoffer te worden van geweld. Maar dit is niet de oplossing van het probleem.

Jezus gaat vandaag in op deze vragen en situaties. Hij geeft een antwoord op de vraag hoe we dienen om te gaan met conflicten in de Kerk, de samenleving, het gezin, het bedrijf of onze buurt. Kijk de problemen niet weg, maar blijf met elkaar praten, blijf met elkaar in gesprek. En zet een ander niet zomaar in een hokje van goed of slecht. Je weet nooit wat er achter zit, hoe iemand ertoe gekomen is om zich iets onrechtmatig toe te eigenen, hoe iemand ertoe gekomen is om zinloos geweld te gebruiken. Vaak spelen ongunstige ontwikkelingen in hun opvoeding mee die diepe sporen hebben achtergelaten. Mensen zijn vaak slachtoffer geworden van hun opvoeding. En als je iemand terecht wijst, doe het dan uit liefde. Want allen zijn we met elkaar verbonden, samen moeten we zorgen voor een leefbare samenleving waarin elk mens tot zijn recht mag komen.

Blijf in gesprek, met respect voor je medemens, praat met hem of haar, maar niet over hem of haar, want dat kan werken als gif en mensen onnodig verwonden. Niet meteen beschuldigen, ook niet zwijgen of wegkijken, maar praten. Dat zal niet altijd gemakkelijk zijn, maar het kan mensen goed doen en de vrede bevorderen. Want een mens is meer dan alleen zijn misstap, dan zijn misdaad, vertelde mij ooit een gevangenispastor.

En geef vooral niet op, zoals ook Jezus nooit opgaf en in gesprek bleef met de heidenen, de zondaars en tollenaars. De antwoorden op de belangrijke levensvragen, op vragen hoe je loodrecht in het leven overeind blijft staan, ze staan niet zomaar in de catechismus, ze zijn niet van buiten te leren. Je hoeft ze ook niet van “buiten te kennen”, maar moet ze van binnenuit aanvoelen en vooral doen.

Amen.

Noord Deurningen, 6 september 2020
pastor Jan Kerkhof Jonkman