Preek 27e zondag: Durven wij aan?

We zien in onze streken de laatste jaren steeds meer wijngaarden komen. Ook zien we ze al hier en daar tussen de maïs en de groene weilanden in Twente verschijnen. Iets wat vroeger alleen mogelijk was in het zonnige zuiden, lijkt door de opwarming van de aarde ook steeds meer mogelijk in noordelijk Europa. Heerlijk is het om op een zonnige dag door de wijngaard te lopen, de prachtige druiventrossen te zien en in het najaar, de oktobermaand deze te kunnen oogsten. Al wandelend tussen de rijpe, blauwe of blanke druiventrossen, moet je wel het gevoel krijgen van het paradijs, waarin het goed vertoeven is en waarin de natuur ons schenkt wat we nodig hebben om te kunnen leven. Het beeld van de wijngaard wordt bij het Joodse volk ook gebruikt voor haar relatie met God. God als de wijngaardenier die zorg heeft om zijn volk, opdat het goede vruchten zal dragen, die niet alleen hen zelf, maar alle mensen van mogen genieten. Maar zoals mensen zijn, gaan ze vaak hun eigen gang en denken ze toch te vaak aan zichzelf. Als ik het maar goed heb als mijn voorraadkelder maar voldoende gevuld is. Daardoor raakt God teleurgesteld, zo maken de lezingen over de wijngaard ons vandaag duidelijk. Gods geduld raakt op, zo zeggen de profeten uit het Joodse volk, en 700 jaar na hen, Jezus van Nazareth. Als jullie geen goede vruchten voortbrengen, zo worden ze gewaarschuwd, dan houdt God het met jullie voor gezien!lees verder… Preek 27e zondag: Durven wij aan?

24e Zondag door het Jaar: Angst overwinnen

Een zegen van deze tijd noem ik wel eens de moderne communicatiemedia, het rijkdom dat je vanuit je slaapkamer met de hele wereld kunt communiceren en vanuit je bed heel veel data binnen kunt halen in je eigen huis. Zelfs toegang hebt tot bibliotheken waarvan je als kind ooit droomde. Maar die snelle en wereldwijde communicatie heeft ook een keerzijde.
Dagelijks worden er via Facebook, Twitter, Instagram, Google, You Tube, en nog zoveel andere media vreselijke berichten de wereld ingezonden. Soms schrik je je te pletter door datgene wat je op je beeldscherm binnenkrijgt: uitingen van haat, wrok, aanzetten tot geweld, ja zelfs bedreigingen met de dood. Of het nu gaat om de corona-maatregelen, de blackmatterbeweging, de Zwartepiet-discussie, het stikstofbeleid of het vluchtelingenbeleid. Altijd staat er wel een groep op die er tegen is, politici en goedbedoelende beleidsmakers wantrouwt, en probeert haat en verderf te zaaien. Onder het mom van : we hebben allemaal een vrijheid van meningsuiting. Alsof je daarmee wil zeggen dat je alles kan zeggen wat je wil en er geen grenzen zijn die je dient te respecteren. Zo moesten de afgelopen week onze minister-president Rutte en minister de Jonge die live vragen beantwoordden op facebook, een grote lading beledigingen incasseren tijdens deze sessie.lees verder… 24e Zondag door het Jaar: Angst overwinnen

23ste zondag: Wat is een goede gelovige?

Vroeger waren naast de cijfers voor gedrag en vlijt, op het rapport van de Lagere School, ook het cijfer voor Godsdienst erg belangrijk. Bijna net zo belangrijk gewaardeerd als Rekenen en Taal. Het vak Godsdienst bestond uit het “uit het hoofd leren” van vragen en antwoorden uit de Catechismus. Elke dag moest je ze leren en elke avond tijdens het bakken van de pannenkoeken voor het fornuis werden we door onze moeder overhoord. Want je mocht geen flater slaan wanneer je op school door de kapelaan of pastoor werd overhoord. Ze waren er zo ingehamerd dat u nu nog de vragen en de antwoorden kunt opdreunen. Vragen als: Waartoe zijn wij op aarde, Wie is God, Wat zijn de vijf geboden van de kerk? …..
En wanneer je het talent had om goed uit het hoofd te kunnen leren, goed te kunnen onthouden…. dan was je een gezegend kind en kreeg je een acht of een negen voor Godsdienst op het rapport, een waardering die aangaf dat het wel goed zat met je geloof.
Maar was het van buiten kennen van de Catechismus een garantie dat dat je ook goed gelovig was? Inmiddels zijn we er wel achter dat geloven geen kwestie is van “buiten leren”, maar van binnenuit beleven. Geloven is niet het antwoord geven op Catechismusvragen, maar, goede antwoorden geven op de vragen die het leven stelt. Geloven is vooral op het juiste moment het goede doen. En daarmee naderen we heel dicht de boodschap van de Lezingen in dit weekend.lees verder… 23ste zondag: Wat is een goede gelovige?

21e zondag: Geensleutel, maar sleutelfiguur

Boven de voorgevel van de grootste kerk ter wereld, de Sint Pieter in Rome staan ze allemaal op een rij: de twaalf apostelen. Je kunt ze herkennen aan een voorwerp dat ze bij zich dragen, soms een martelwerktuig waarmee ze om het leven zijn gebracht. Petrus herkennen we aan de sleutels die hij bij zich draagt, refererend aan het Evangelie van vandaag, waarin Jezus zegt: “Gij zijt Petrus en op deze kerk zal ik mijn kerk bouwen. Ik zal u de sleutels geven van het Rijk der hemelen.” En alsof dat nog niet duidelijk genoeg is staan deze woorden ook nog groot afgedrukt in de koepel van de Sint Pieter, de koepel die in het Byzantijnse Rijk stond voor de hemel.

lees verder… 21e zondag: Geensleutel, maar sleutelfiguur

16e Zondag: Wat doen we met het kwaad in ons midden

“Hoe kan het toch dat één van mijn kinderen totaal ontspoord is”, zo vertelde mij ooit een bezorgde moeder. Is mijn opvoeding dan mislukt, wat heb ik dan toch verkeerd gedaan? Vragen die haar kwelden op haar oude dag, vragen die haar ’s nachts vaak uit de slaap hielden. Mijn man en ik hebben ze allemaal dezelfde opvoeding gegeven, ze passen allemaal goed op, hebben een leuk gezin, behalve die ene, die verslaafd raakte aan drugs, op dievenpad ging om aan geld te komen, vaak veroordeeld is en tijden doorbracht in de gevangenis, en nu een zwervend bestaan leidt. Mijn andere kinderen willen niets meer met hem te maken hebben, hij heeft hen bedrogen, maar ik kan hem niet loslaten, het is en blijft mijn zoon, wat hij ook gedaan heeft. Ik gun hem ook een goed leven en blijf hopen dat hij zelf eens tot beter inzicht komt en zijn leven betert.lees verder… 16e Zondag: Wat doen we met het kwaad in ons midden

15e Zondag: Het goede zaaien!

In ons Twentse landschap, waarin onze essen bedekt zijn met een groene grasdeken, zien we het nog maar zelden: boeren die het zaad in de vruchtbare aarde leggen. Zo herinner ik mij het beeld uit mijn jeugd hoe mijn vader met de zèèiloop op en neer liep op de bemeste en omgeploegde akker, om het zaad in vruchtbare bodem te laten vallen, zodanig dat er niet veel verloren ging en kon opgroeien ondanks onkruid en distels. En als je zelf een tuin hebt en moet onderhouden weet je dat er tussen de planten van het goede zaad overal onkruid opkomt dat het goede gewas kan doen verstikken. Het goede zaad zaaien in vruchtbare bodem, dat is ook het beeld dat Jezus vandaag gebruikt in het Evangelie voor het landen van Gods Woord in de harten van de mensen, opdat het daar een vruchtbare bodem mag vinden. Nu we de boeren minder zien zaaien, wordt er nogal wat door anderen gezaaid in onze wereld. Bedrijven die allerlei boodschappen uitzaaien in de hoop dat wij hun producten kopen. Aantrekkelijke aanbiedingen die ons via de media bereiken. De krant die ons onrust zaait door te vertellen wat er allemaal niet deugt in onze wereld. Regeringsleiders die onrust proberen te zaaien en computers laten hacken, vrijheden van mensen inperkt, leugens en nepnieuws in de wereld verspreiden. Er wordt volop gezaaid, maar het is niet allemaal vruchtbaar zaad, het is ook maar goed dat al dat zaad in de vruchtbare akker van ons hart valt. Gelukkig hebben we zelf een eigen keuze. Een hoop flauwekul en nepnieuws kunnen we aan de kant schuiven. Het leert ons elke dag dat er veel onkruid en distels worden gezaaid om het goede zaad in de mensen harten te verstikken vanwege hun eigen belang. Zaad dat niet vrede, vrijheid, gelijkheid en respect voor elk mensenleven tot doel heeft, een opbrengst waar velen in onze wereld naar hunkeren, maar ingegeven wordt door macht, egoïsme en eigen belang.lees verder… 15e Zondag: Het goede zaaien!

14e zondag: Staar je niet blind op de Wet

Lieve mensen,
Wat hebben we een vreemde tijd achter de rug. Opeens ging onze samenleving geheel op slot toen op zondagavond 15 maart de regering de zogenaamde lock-down afkondigde vanwege het coronavirus. Café ’s en restaurants werden van het ene op het andere moment gesloten, mensen mochten niet meer naar hun werk, scholen werden gesloten, mensen moesten thuis blijven, ouders moesten hun kinderen helpen bij het digitale onderwijs thuis, ouderen in verpleeg- en zorginstellingen kwamen in isolatie en mochten geen bezoek meer ontvangen, kerken mochten geen publieke vieringen meer doen. We moesten 1,5 meter afstand houden en mochten elkaar geen hand meer geven. Besmette mensen met het virus werden geïsoleerd en op de IC ‘s verschenen artsen en verpleegkundigen, ingepakt met allerlei beschermingsmateriaal, als maan-mannetjes en vrouwtjes aan het bed. U allen heeft daar op de een of andere wijze mee te maken gehad. Ook wij mochten onze zoon, die al die maanden geïsoleerd in zijn appartement leefde, niet bezoeken. We waren aan allerlei regeltjes gebonden op straffe van een flinke boete. Velen hebben deze maanden met al deze bijzondere wetten en regels als een zware levenslast gevoeld. Zeker wanneer je vader of moeder alleen moest sterven, of soms met één of twee familieleden aan het bed. De uitvaarten met een klein aantal mensen, zonder koor, zonder de fysieke nabijheid en troost van de mensen die je dierbaar waren. En wij, pastores misten u in de kerk. Elke zondag stonden wij in een lege kerk om de viering te verzorgen, hetgeen heel onnatuurlijk is, want vieren doe je samen.lees verder… 14e zondag: Staar je niet blind op de Wet

Pinksteren 2020

Lieve mensen,
Vandaag, op de vijftigste dag na Pasen, vieren wij het Pinksterfeest. En bij een feest horen cadeautjes, net als bij het vieren van een verjaardag, jubileum of het Sinterklaasfeest. Cadeautjes, zoals wij hoorden in de Eerste Lezing, die wij ontvangen van de Heilig Geest. Maar liefst zeven cadeautje. En dat zijn geen cadeautjes die wij trots uitstallen op onze tafel, die wij kunnen opeten of drinken of ermee kunnen pronken als een sieraad. Het zijn cadeautjes die je niet concreet kunt pakken, maar die eigenlijk al in je zitten. Het zijn meer talenten en eigenschappen die we al in ons kunnen hebben: zoals wijsheid, geloof, inzicht, sterkte en liefde. Het zijn eerder een soort vonken die de Heilige Geest aanblaast. Het zijn gaven die het leven leefbaar maken, die als een wervelwind nieuw leven kunnen inblazen in onze samenleving. Gaven die door alle mensen, van welke cultuur, ras of religie worden verstaan, omdat ze de taal van het hart spreken.

lees verder… Pinksteren 2020

7e zondag van Pasen: Bidden voor een ander

Vroeger kon ik heel goed bidden, zo schreef Nynke de Jong de afgelopen week in haar vaste column in de Tubantia. Met mijn ogen dicht bad ik met de dominee mee en probeerde zo te denken aan de zieke en verdrietige mensen. Maar gaandeweg ben ik zelf meer aan God gaan twijfelen, ik kon de vreselijke dingen die gebeuren in het leven, zo schrijft ze, niet aan het conto van God toeschrijven. Ik heb God afgeschreven en dat ging me goed af, totdat deze week het zoontje van vrienden een zware chemokuur moest ondergaan. De ouders van het 3 jarige jongetje vroegen mij elke dag om half twaalf even aan hem te denken, als steuntje in de rug voor de kuur die dat tengere lijfje moest ondergaan. Kon ik maar bidden, net als de ouders van het jongetje, of een kaarsje opsteken bij Maria en daar je zorgen en vragen neerleggen. Nu verdwenen haar gedachten en positieve krachten zomaar in het luchtledige. Ze miste het geloof, iets dat zo vanzelfsprekend was voor de generaties voor haar, het geloof dat je je onmacht en wanhoop bij iemand kon parkeren. Nu miste ze het geloof als een anker waar je je in roerige tijden aan vast kunt houden. Maar mocht er toch een Opperwezen met macht om te helpen, zo eindigde zij haar column, dan hoop ik dat die mijn schietgebedjes uit de lucht wil plukken.

God, het Opperwezen, lijkt bijna verdwenen te zijn uit het leven van de moderne mens. Wij hebben de wetenschap, de techniek, ja we zijn zo knap dat we zelf voor God, de Schepper zijn gaan spelen. We denken alles in de hand te hebben en dan komt er een klein virus, dat heel ons leven, heel onze samenleving en economie op de kop zet. Ineens lijkt onze toekomst onzeker, moeten we 1,5 meter uit elkaar, kunnen we niet meer zonder mondkapjes met het openbaar vervoer, niet zomaar op bezoek bij onze opa’s en oma’s, weten we niet of we onze baan nog wel houden. Onze vanzelfsprekende zekerheden lijken ineens te zijn weggevallen, we raken in een crisis, voelen ons verlaten.lees verder… 7e zondag van Pasen: Bidden voor een ander

Kippenvelmoment in Coronatijd

Op een woensdagvond werd ik gebeld voor een Ziekenzegen in een Woonzorgcentrum in de buurt. Nauwelijks was ik buiten mijn dorp of er kwam een telefoontje van een verzorgende dat de leiding van de Zorggroep had besloten dat er geen Ziekenzalving of Ziekenzegening meer mocht plaatsvinden vanwege de beperkende coronamaatregelen. Zij vond het wel belangrijk voor degene waarvoor ik was geroepen en wilde dit toch nog even terugkoppelen met haar leidinggevende. Ondertussen zette ik mijn auto op een parkeerplek en wachtte op het verlossende telefoontje. Dat kwam na een kwartier, met de mededeling dat ik toch mocht komen.

Bij de ingang werd ik opgewacht door de verzorgende die me begeleidde naar de hal van het appartement, waar ze mij in beschermende kleding hielp, schort, handschoenen, mondkapje, en een bril over mijn bril. Uitgedost als een soort maanmannetje, zoals u ze dagelijks ziet in de I.C. ‘s op de t.v., ging ik het appartement binnen waar ik een broos echtpaar aantrof van rond de negentig met hun twee dochters. Een onwerkelijke toestand in een situatie waarbij je als pastor graag je nabijheid wilt tonen, maar zoveel mogelijk afstand moet bewaren en ook nog eens totaal onherkenbaar bent voor de familie. Ik voelde de warmte van de beschermende kleding, de kortademigheid door het praten, een vervormde stem die niet de vrije ruimte in mocht, een afwisselend zicht omdat mijn bril steeds besloeg, maar samen probeerden we nabij te zijn, te bidden voor moeder en haar de handen op te leggen en te zegenen, ook al was dat met behulp van een handschoen. Toen ik na mijn handoplegging ook haar hoogbejaarde echtgenoot en de dochters uitnodigde moeder, die niet meer aanspreekbaar was, de handen op te leggen en wellicht nog iets tegen haar te zeggen, vond er een bijzonder en ontroerend moment plaats toen haar echtgenoot, staande aan het sterfbed, spontaan een prachtig Gebed uitsprak, als een geloofsbelijdenis van hun liefde. Het ontroerde mij zeer, een kippenvelmoment in een situatie waarin afstand en nabijheid met elkaar in conflict waren, en er spontaan een liefdesverklaring werd uitgesproken in de vorm van een gebed.

Een moment waarop je voelde dat een andere werkelijkheid aan het licht kwam, alsof God, de Eeuwige, door de woorden van de echtgenoot sprak en zei: Ik hou van jou, ik laat je nooit los. Door de alledaagse werkelijkheid met alle beperkingen brak ineens een diepere werkelijkheid door.
Deze bijzondere ervaring rijker, na afscheid te hebben genomen van de familie, ontdeed ik mij van mijn beschermende middelen en reed voldaan naar huis. Enkele uren later heeft God haar levensziel opgevangen om haar voor altijd te bewaren en te koesteren in Zijn Eeuwigheid.

Een dankbare pastor Jan Kerkhof Jonkman

Pasen 2020 – Overweging

Maria Magdalena, die vroeg in de ochtend naar het graf van Jezus gaat, zo verhaalt het Evangelie van de Paasmorgen. Het zou zich ook in deze dagen kunnen afspelen…. In deze weken waarin wereldwijd miljoenen mensen getroffen worden door het grillige coronavirus, mensen die moeten vechten voor hun leven. Mensen die sterven op de IC ’s in onze ziekenhuizen, zonder dat naaste familie afscheid kan nemen van hun dierbare partner, hun moeder of vader, hun opa of oma, zoon of dochter en noem maar op. Mensen die sterven door onschuldig lijden, net als Jezus, zonder normaal afscheid en uitvaart met familie en vrienden, maar in hele kleine kring begraven worden, zonder fysieke nabijheid van dierbaren, in stilte, zonder een knuffel of een troostende arm om je schouder, nee zelfs geen uitgestoken hand. lees verder… Pasen 2020 – Overweging

7e zondag: Weest heilig!

Het is maar goed dat de biecht is afgeschaft, hoor ik ouderen wel eens zeggen. Want waarom moesten wij vroeger van kinds af aan al biechten? Wat voor kwaad hadden wij eigenlijk gedaan? Zelf denk ik dat ik het liegen in de biechtstoel heb geleerd, want elke keer moesten we proberen een ander rijtje zonden op te zeggen, en dikwijls verzon je wat je eigenlijk helemaal niet had uitgevreten. Want wees nou eerlijk: wat voor kwaad hadden we als kind eigenlijk gedaan? Maar misschien zouden we ons een heel andere vraag moeten stellen, n.l.: wat doe ik voor goed? Of iets anders gezegd: waar bevorder ik het leven? Waar help ik mensen vooruit? En juist daarover gaar de Joodse Wet, waarover Jezus het vandaag heeft. Niet zozeer over de vraag wat niet mag, maar veel meer over wat je zou kunnen doen om mens te worden, wat je zou kunnen doen om het leven van anderen te bevorderen.

Wij leven, net als de Joodse mensen in Jezus’ tijd, met allerlei regels en voorschriften en wanneer wij ons niet aan de regels, aan de voorschriften, aan de Wet houden, dan volgen er sancties. En daarbij wordt vaak vergeten dat het bij de wet niet gaat om te controleren of ieder zich er wel aan houdt, maar dat zij bedoeld is om het leven van mensen te beschermen en te bevorderen, en niet om mensen in een strak keurslijf te dwingen van wat wel en wat niet geoorloofd is. Om het leven ordelijk te laten verlopen, om ieder mens zijn eigen waardigheid te garanderen, hebben we regels en wetten nodig. Daarvoor zijn ze ooit in het leven geroepen, om mensen te beschermen en het leven te bevorderen.lees verder… 7e zondag: Weest heilig!