Het Kerstfeest is traditioneel een gezinsfeest, waarbij gezinnen en families bij elkaar komen en hun verbondenheid met elkaar vieren rond de geboorte van het kerstkind. We maken het gezellig, eten en drinken samen en vertellen elkaar onze levensverhalen van alledag. Van buiten ziet het er allemaal rooskleurig uit, oneffenheden en barstjes in relaties worden toegedekt onder de kerstboom met een goed glas wijn. Maar het gezin, het familieverband is de afgelopen jaren in onze samenleving nogal gewijzigd. Het twee-ouder gezin met eigen kinderen is niet altijd meer vanzelfsprekend. In lang niet alle gevallen wordt er getrouwd, durven mensen elkaar voor altijd trouw te beloven. Eerder spreekt men over zakelijke samenlevingscontracten, die met minder gedoe ontbonden kunnen worden wanneer de relatie stuk loopt. Alsof je zomaar een streep kan zetten onder je relatie, de liefde die je samen hebt gekend en je heeft samengebonden, de kinderen die je samen hebt gekregen en die je geborgenheid en een veilig thuis hebt beloofd. Zo spelen zich diverse irritaties af rond de feestdagen bij gebroken en samengestelde gezinnen: waar mag de kinderen de Eerste kerstdag, wie de Tweede? En krijgen opa of oma ze nog wel te zien? En hoe gaat het met de kinderen van je partner, matchen die wel goed met jouw eigen kinderen? Nee, veel families kennen een heel veelkleurig beeld, en is het huisje-boompje- beestje gevoel totaal veranderd. Helaas kunnen veel kinderen niet meer vertrouwen op de zekerheid en betrouwbaarheid van hun eigen ouders. Het beeld van het ideale gezin heeft grote transitie ondergaan. We kennen LAT-relaties, één-oudergezinnen, homo-relaties met en zonder kinderen, en samengestelde gezinnen in allerlei variaties. Hoe goed u zelf ook het voorbeeld heeft gegeven, lang niet altijd volgen uw kinderen deze weg en zult u moeten leven met gebroken situaties. Meerjarige huwelijksjubilea zijn niet langer meer vanzelfsprekend en soms kan het ook goed een relatie te verbreken, omwille van de rust en de zekerheid, om zo kinderen niet het slachtoffer te laten worden van de conflicten in de relatie van hun ouders.

En dan spiegelt de Kerk ons vandaag het ideale gezin voor, de Heilige Familie, Jozef, Maria en Jezus, een beeld dat zij ziet als de ideale samenlevingsvorm waarin je kinderen een veilig en geborgen nest geeft, waarin ze kunnen opgroeien en zich ontwikkelen tot een evenwichtig, harmonieus persoon. De Kerk is het op de eerste plaats niet om te doen om een oordeel uit te spreken en om ons voor te schrijven hoe een ideaal gezin er uit moet zien. Niet om ons de moraal op te leggen hoe je je moet gedragen, maar wel om ons op het hart te drukken dat we de belangen van het kind moeten waarborgen. Jezus leefde in zijn tijd ook niet in het ideale plaatje wat de Kerk ons voorhoudt, want in zijn tijd leefden de mensen veelal in stamverband, in een groot-familieverband, die zorgde voor veiligheid en geborgenheid. Zo leefden ook onze verre voorouders in stamverband, dus heel anders dan in de afzonderlijke gezinsverbanden van onze tijd. Zo kende iedere tijd een eigen invulling aan het leven in gezins- en familieverband. De Heilige Familie is dan ook een romantische voorstelling, meer een droom dan de werkelijkheid zelve.

De Kerk houdt ons voor dat kinderen een familie nodig hebben die hen recht geeft op bescherming tegen bedreigende gevaren van buiten. Zoals ook Maria en Jozef hun kind moesten beschermen tegen Herodes, tegen bruut geweld van buitenaf. Nog steeds zijn er dictators, in het groot en het klein, huistirannen en pestkoppen.
Goede ouders geven hun kind een veilige plek waar ze beschermd worden tegen kwetsende woorden, pijnlijke straffen, misbruik door anderen.
Veiligheid, bezorgdheid en goedheid, geen mens kan dat missen. Wanneer je dat mist, dan ben je reddeloos verloren. Dat geldt voor ieder van ons. Een plek waar kinderen onbezorgd kunnen opgroeien en kunnen groeien in mede-menselijkheid, maar ook op z’n tijd kunnen uitvliegen en volwassen kunnen worden. Iedere tijd, politiek, economie en ideologie geeft er zijn eigen vorm aan. De vorm van een leefverband is dan ook van minder belang. Van veel groter belang is dat de waarde van veiligheid, geborgenheid en bescherming voor de kinderen gegarandeerd is.
Of zoals Psalm 133 zegt: Zie, hoe goed, hoe weldadig familie te zijn en samen te zijn!

Moge ons gezin, ons familieverband, een samenlevingsverband zijn waar God inwoont, omdat we elkaar in liefde bewaren en behoeden, elkaar zoeken als we elkaar kwijt geraakt zijn en elkaar trouw zijn door alles heen!

Amen.

Ootmarsum, 29 december 2019,
Pastor Jan Kerkhof Jonkman