Was vroeger mijn echtgenote, als een perfecte kaartlezer, mijn steun en toeverlaat wanneer we met onze auto onze bestemming zochten op onbekend terrein in binnen- en buitenland, tegenwoordig heb ik een Tomtom tot mijn beschikking, een handig navigatie-instrument met bovendien ook nog een vriendelijk vrouwenstem, die je keurig de weg wijst, zeker als je alleen in de auto zit en op een knooppunt van snelwegen of in een grote, onoverzichtelijke nieuwbouwwijk zit, op zoek naar een onbekend adres. Zeker ook wanneer je alleen in de auto zit, of ’s avonds wanneer je door het donker rijdt, dan voel je je nooit alleen, want dan is er nog altijd die vriendelijke vrouwenstem die je keurig op de goede weg houdt naar jouw bestemming. En wanneer je toch een verkeerde afslag neemt, of eigenwijs bent en haar aanwijzingen niet opvolgt, maant ze je om om te keren, en wanneer je dit niet doet, probeert ze je op andere wijze toch weer op de goede weg te helpen. De Tomtom, als een uitstekend navigatiemiddel om je op de goede weg te houden met de juiste aanwijzingen.

Zo beste mensen wordt er ons vandaag in de Schrift ook een uitstekende wegwijzer aangeboden, om in het complexe en soms onoverzichtelijk leven in onze hedendaagse wereld ook de juiste levensweg te kiezen, om heelhuids aan te komen bij op de gewenste levensbestemming. Aanwijzingen hoe we met elkaar dienen om te gaan om anderen geen schade te berokkenen, het leven in de samenleving aangenaam en opbouwend te houden, hoe we ons eigen leven op orde houden in goede relatie met onze medemens, heel de schepping en met God. Hoe we kunnen blijven overleven in onze levenstocht naar vrijheid en geluk, op weg naar het Beloofde Land, dat we nog altijd in deze steeds meer ontkerkelijkte samenleving als een visioen voor ogen hebben. Vandaag worden ons de Tien Woorden (vroeger: Tien Geboden) aangereikt, die ooit Mozes in gesprek met het Joodse volk en God heeft ontdekt tijdens hun tocht door de woestijn, als een soort basisvoorwaarden om in vrede en vrijheid met elkaar te kunnen leven, en ruimte te kunnen scheppen voor iedereen. Tien Woorden die ons richting kunnen geven voor een juist levenspad om gelukkig te worden met elkaar. Tien Woorden waarmee God ons helpt om de chaos, die er dreigt in ieders leven en in elke samenleving, te ordenen.
Ooit kwamen ze tot ons als strenge geboden, we leerden ze allemaal uit het hoofd, en of het nog niet genoeg was, voegde onze Kerk er ook nog Vijf Geboden aan toe, zoals de zondagsplicht, de vasten- en onthoudingsdagen, de jaarlijkse biecht en paascommunie. En niet te vergeten allerlei andere geboden en regels, zoals: met wie je wel of niet mocht trouwen, de opvoeding van de kinderen, de strenge vastenregels, lidmaatschap van niet katholieke organisaties etc. Allemaal om bedoeld om mensen in een strak keurslijf op de goede weg te houden.

Maar ze werkten op den duur als een strak knellend keurslijf en dat dat kon toch niet de bedoeling zijn, ontdekten de gelovigen en ook uiteindelijk de Kerk zelf. Het was in tegenspraak met de menselijke vrijheid en eigen verantwoordelijkheid. Gelukkig heeft de Kerk dat ook ontdekt en geformuleerd in het Tweede Vaticaans Concilie.
Daarmee komen we terug bij de bedoeling van de Tien woorden in het Oude Testament, nooit bedoeld als geboden of verboden, maar letterlijk als een richtingwijzer, als een Tomtom om je op de goede weg te houden, zonder dat jouw leven en dat van je naaste en de samenleving een chaos wordt.

Ooit zijn ze ontstaan in een moeizame en woestijnachtige geschiedenis van een klein en onbeduidend volk. Leefregels, geboren uit het eigen mensenhart, die men ervaarde als door God gegeven, als een Godsgeschenk. Woorden die niet in steen moeten zijn gegrift, maar als het ware aanwijzingen zijn die je hart je ingeeft en je leidt naar het ideale land, een levensbestemming, waarin elk mens tot zijn recht komt en ruimte krijgt om te leven. Het land waarin we leven in harmonie met elkaar, met heel de schepping en met God als de schenker en draagster van het leven.

Mogen wij deze veertigdagentijd gebruiken om onze eigen Tomtom in te stellen op de juiste levensbestemming, op weg naar Pasen, het feest van bevrijding en nieuw leven!

Amen.

Denekamp, 4 maart 2018, Gerardus Majella,

Pastor Jan kerkhof Jonkman