We zien in onze streken de laatste jaren steeds meer wijngaarden komen. Ook zien we ze al hier en daar tussen de maïs en de groene weilanden in Twente verschijnen. Iets wat vroeger alleen mogelijk was in het zonnige zuiden, lijkt door de opwarming van de aarde ook steeds meer mogelijk in noordelijk Europa. Heerlijk is het om op een zonnige dag door de wijngaard te lopen, de prachtige druiventrossen te zien en in het najaar, de oktobermaand deze te kunnen oogsten. Al wandelend tussen de rijpe, blauwe of blanke druiventrossen, moet je wel het gevoel krijgen van het paradijs, waarin het goed vertoeven is en waarin de natuur ons schenkt wat we nodig hebben om te kunnen leven. Het beeld van de wijngaard wordt bij het Joodse volk ook gebruikt voor haar relatie met God. God als de wijngaardenier die zorg heeft om zijn volk, opdat het goede vruchten zal dragen, die niet alleen hen zelf, maar alle mensen van mogen genieten. Maar zoals mensen zijn, gaan ze vaak hun eigen gang en denken ze toch te vaak aan zichzelf. Als ik het maar goed heb als mijn voorraadkelder maar voldoende gevuld is. Daardoor raakt God teleurgesteld, zo maken de lezingen over de wijngaard ons vandaag duidelijk. Gods geduld raakt op, zo zeggen de profeten uit het Joodse volk, en 700 jaar na hen, Jezus van Nazareth. Als jullie geen goede vruchten voortbrengen, zo worden ze gewaarschuwd, dan houdt God het met jullie voor gezien!

Onze kerk heeft dat beeld in de loop der tijd overgenomen, als het nieuwe volk van Israël. En wellicht zal God na 2000 jaar christendom alle reden hebben om ook teleurgesteld te zijn. Wat hebben wij van zijn wijngaard gemaakt? Ja, er zijn mooie kerken en kathedralen gebouwd met kostbare kunstschatten, maar zijn dat de vruchten die Hij van de mensen verwacht? Hebben wij ons in de loop der eeuwen niet te veel zelf verrijkt, ons kostbare bodemschatten toegeëigend uit den vreemde, en de inheemse rentmeesters tot onze slaven gemaakt, omwille van onze eigen welvaart en rijkdom? Hebben wij onze godshuizen niet versierd met geroofd bladgoud en hen berooid achtergelaten?

En zie wat anno 2020 het resultaat is van 2000 jaar christendom in Europa. In vijftig jaar tijd is het kerkelijk leven volledig ingestort, mensen hebben massaal de kerk en geloofsgemeenschap verlaten. Kerkgebouwen moeten noodgedwongen sluiten en worden afgebroken. De Kerk die als een uitgelezen plek zou moeten zijn waar Gods hart klopt in het leven van alledag, de plek waar de vruchten van zijn wijngaard tot volle wasdom en rijpheid zouden moeten komen, vruchten van liefde, solidariteit en vrede. In plaats van zoete vruchten voor de mensheid, bracht het volk wilde vruchten voort. We eigenden ons toe wat ons eigenlijk niet toe kwam, en dan gaat het mis. Heeft God, de wijnbouwer, zich terug getrokken uit onze wereld om zich het lot aan te trekken van de mensen elders? Zij die in “elders-land” leven in armoede en honger. Zegt Hij tegen hen, zoals het Evangelie verhaalt: kijk eens elders, kijk eens bij de wijngaard die ik eens aanlegde, verpachtte en uitleende, of daar misschien iets voor jullie over is? Voor jullie die niets hebben?

Zo komen er in onze wijngaard tweederangsburgers aan, op de vlucht gedreven omdat ze in hun thuissituatie geen toekomst meer hadden. Ze spoelen aan in Zuid Europa op de stranden van de Middellandse Zee. Ze verlangen er naar om te werken in onze wijngaard en mee te mogen eten van onze vruchten. Maar net als in het Evangelie sluiten we onze grenzen, gooien we ze buiten, sluiten ze op in kampen op de Griekse eilanden en laten we hen onder erbarmelijke omstandigheden over aan hun lot. Ze moesten maar voor zichzelf zorgen.

Lieve mensen, het beeld van de wijngaard is niet exclusief van toepassing op het volk Israël en de Kerk, maar heeft betrekking op heel de mensheid. Het laat Gods zorg zien voor heel de

aarde, Zijn zorg voor alle mensen op onze aardbol. Hij daagt ons uit om goede vruchten voort te brengen, vruchten die ten goede komen aan heel ons wereldwijd gemeenschappelijk huis

Allen zijn we verantwoordelijk voor dit huis en we moeten daarbij zeker blijven denken aan onze toekomstige generaties.

Daarom doet Jezus ook een beroep op ons allen, om goede vruchten voort te brengen, en ze toe te vertrouwen aan de heer van de wijngaard, opdat zij voor iedereen beschikbaar zijn. Vruchten van geloof, hoop en liefde, die ook buiten de vervallen en ingestorte kerkgebouwen, een levendige wijngaard kunnen voortbrengen.

Laten wij bereid af te zien van onze gevestigde posities om overal, veraf en op moeilijke plekken, de wijngaard te zijn van de Heer. Laten we beseffen dat we slechts rentmeesters zijn, die mogen gebruiken van alles wat we hebben gekregen, gebruiken van alles wat ons geleend is. Maar houd er rekening mee dat er andere dienaren kunnen aankloppen, die op hun beurt vragen om te lenen en te krijgen.

Amen.

Beuningen, 4 oktober 2020,

Pastor Jan Kerkhof Jonkman